Boyun fıtığı (servikal disk hernisi), omurga yapılarından biri olan boyun omurlarındaki disklerin yer değiştirmesi veya sıkışmasıyla oluşan bir sorundur. Genellikle boyun ve kol ağrısı, uyuşma, güçsüzlük gibi şikayetlere yol açar. Ancak bazı hastalarda kulak çınlaması (tinnitus) veya işitme sorunları da eşlik edebilir. Bu yazıda “Boyun fıtığı gerçekten kulak çınlamasına veya işitme kaybına neden olur mu?” sorusunu inceleyeceğiz. Öncelikle temel kavramları açıklayalım:
- Boyun fıtığı nedir? Boyun omurlarının (servikal bölge) arasındaki diskler dejenerasyon veya travma sonucu yırtılarak dışarı çıkabilir. Bu durumda fıtıklaşan disk omurilikten çıkan sinir köklerine veya çevresindeki yapılara bası yapar. En sık C6–C7 seviyesinde görülür. Boyun fıtığı belirtileri tipik olarak boyun ağrısı, omuza yayılan ağrı, kollarda uyuşma veya güçsüzlük gibidir.
- Kulak çınlaması (tinnitus) nedir? Tinnitus, dışarıdan gelen ses kaynağı olmaksızın kulağa gelen çınlama, uğultu veya ıslık sesidir. Genellikle iç kulaktaki hassas hücrelerin hasarına, gürültüye maruz kalmaya, stres, bazı ilaçlar veya kan dolaşımı sorunlarına bağlıdır. Büyük çoğunlukta iç kulak kökenlidir.
Boyun Fıtığı ve Kulak Çınlaması İlişkisi
Boyun fıtığı doğrudan kulak çınlamasına neden olmaz, ancak arada dolaylı bir ilişki olabileceği düşünülür. Son yıllarda yapılan araştırmalar, boyun kaynaklı sinyallerin tinnitus semptomunu etkileyebileceğini göstermektedir. Örneğin, İnönü Üniversitesi’nden bir çalışma, alt servikal disk hernili 40 hastanın %47.5’inde çınlama şikayeti olduğunu bulmuştur. Araştırmacılar, boyun fıtığı olanlarda denge ve işitme testlerinde anlamlı farklılık tespit etmiş ve omurga problemleri ile audiovestibüler (işitme-denge) bulgular arasında pozitif ilişki olduğunu saptamışlardır. Bu sonuçlar, bazı hastalarda boyun fıtığı ile tinnitus arasında bağlantı olabileceğini düşündürür.
Bu tür çınlamaya tıp literatüründe “servikojenik somatosensörik tinnitus” denir. Uzmanlara göre boyun omurlarından gelen duyusal girdilerin beynin işitme merkezini uyarıp tinnitus yapabildiği bir alt grup mevcuttur. Yani kronik boyun problemleri, baş/omuz kas gerginliği veya sinir sıkışmaları kulağa giden sinirlerde anormal sinyaller oluşturabilir. Amplifon gibi işitme sağlığı kuruluşları da “Kötü bir boyun kulak çınlamasına yol açabilir” diye belirtir: Servikal spondiloz veya boyun kas gerilimi, sinirleri ve kan akışını etkileyerek tinnitus belirtilerini tetikleyebilir. Başka bir deyişle, boyun hareketleri veya duruşu çınlamayı artırıp azaltabiliyorsa, boyun kaynaklı bir etkiden şüphelenilebilir.
Ancak bu durum her hastada görülmez. Kulak çınlaması genelde iç kulak, sinir veya sistemik bir problemin belirtisidir. Boyun fıtığına bağlı çınlama, genellikle arka plandaki nedenlerin ayırıcı tanısı yapıldıktan sonra düşünülmelidir. Yani önce kulak sağlığı kontrolü, işitme testleri ve nörolojik muayene önemlidir. Kulak çınlaması kesin tedavisi zor bir şikayet olduğu için, boyun fizyoterapisi gibi tedaviler bazı hastalarda rahatlama sağlayabilir; çünkü kas gerginlikleri azaltıldıkça tinnitus şiddeti düşebilir.
Boyun Fıtığı ve İşitme Kaybı İlişkisi
Doğrudan boyun fıtığı, kulağın iç yapılarını etkilemediği için yaygın bir işitme kaybı nedeni sayılmaz. Ancak ciddi boyun dejenerasyonu olan kişilerde dolaylı yollarla işitme sorunları görülebilir. Boyun omurlarındaki eklem ve kemik çıkıntıları (osteofitler), vertebral arterleri sıkıştırarak iç kulağa giden kan akımını bozabilir. İç kulaktaki vestibulokoklear sinirler kanla beslenir; bu damarları sıkıştıran durumlarda nadiren işitme kaybı ve çınlama görülebilir.
Yakın zamanda yayımlanan büyük bir çalışma, servikal spondiloz (boyun osteoartriti) tanısı olan hastalarda ani sensörinöral işitme kaybı riskinin %50 daha yüksek olduğunu ortaya koymuştur. Araştırma, boyun eklem sorunları iç kulağa giden kanı azaltarak ani işitme kaybı (SSNHL) riskini artırabileceğini vurgulamıştır. Elbette bu tür ani işitme kayıpları seyrek görülür ve genellikle acil müdahale gerektirir. Özetle, boyun problemlerinin şiddetli damar sıkışması durumunda işitme bozukluklarına yol açabileceği gösterilse de bu çok nadir ve dolaylı bir durumdur.
Boyun Sorunlarında Neler Yapılmalı?
- Muayene ve Ayırıcı Tanı: Boyun fıtığı tanılı bir hastada kulak çınlaması veya işitme kaybı varsa, öncelikle bir kulak burun boğaz (KBB) uzmanına başvurmak doğru olacaktır. Kulak ve beyinle ilgili diğer nedenler ekarte edilmeli (örn. kulak enfeksiyonu, gürültü maruziyeti, nörolojik hastalıklar). Gerekirse işitme testleri ve görüntüleme yapılır.
- Boyun Tedavisi: Eğer sorun boyun kaynaklı ise fizik tedavi, boyun egzersizleri ve uygun ilaç tedavisi faydalı olabilir. Kas spazmını azaltıcı ve omurga hareketliliğini artırıcı yöntemler, bazı hastalarda tinnitus şikayetlerini hafifletebilir.
- Denge Kontrolü: Boyun fıtığı bazen baş dönmesine de yol açabilir. Baş dönmesi, denge egzersizleri ve fizyoterapi ile azaltılabilir. Denge problemleri hissedenler, günlük yaşamda düşmeleri önleyecek düzenlemelere dikkat etmelidir.
- Doktor Takibi: Boyun fıtığı tanısı konan hastalar, düzenli doktor kontrollerini aksatmamalıdır. Ani işitme kaybı veya şiddetli çınlama durumunda hemen tıbbi yardım aranmalı, çünkü iç kulak sorunlarında erken müdahale işitmeyi koruyabilir.
Boyun fıtığının doğrudan kulak çınlamasına veya işitme kaybına yol açtığını söylemek her zaman doğru değildir. Kulak çınlaması genellikle iç kulak veya sinir kökenli bir sorundur; ancak “servikojenik” denilen bir alt tipte boyun problemleri tinnitus’u tetikleyebilir. Araştırmalar boyun fıtığı olan hastalarda tinnitus ve denge sorunlarının daha sık görüldüğünü göstermiştir. Ayrıca, boyun osteoartriti gibi durumlarda iç kulak kan akımının azalmasına bağlı nadir de olsa işitme kaybı ortaya çıkabilir.
Hastalar için öneri, kulak çınlaması veya duyma azlığı varsa önce bir KBB uzmanına gitmektir. Boyun hareketleriyle değişen çınlama hissi varsa boyun kaynaklı bir katkı akla gelir ve buna yönelik tedaviler denenebilir. Özetle, boyun fıtığı bazı kişilerde kulakla ilgili şikayetlerle ilişkili olabilir, ancak öncelikle kulak ve beyinle ilgili diğer nedenler araştırılmalıdır. Sağlık sorunu yaşayanlar, korkmadan ancak bilinçli olarak doktor kontrolünü ihmal etmemeli; tedavi planını hekimleriyle birlikte oluşturmalıdır.
